Ondertiteling wordt door veel meer mensen gebruikt dan je denkt: natuurlijk door doven en slechthorenden, maar net zo goed door tweetalige gezinnen, liefhebbers van Engelstalige series en iedereen die laat op de avond nog naar sport kijkt terwijl de kinderen slapen. Heb je live tv, sport, films en series in één abonnement, dan wil je die tekst overal zonder gedoe kunnen bedienen. Toch hangt het bij IPTV van een hele reeks factoren af of de ondertitels echt op je scherm komen.
Eerst moet de zender ze maken, daarna moet de stream ze helemaal tot in je app meenemen, en ten slotte moet die app ze ook kunnen tonen. Valt één van die stappen weg, dan kun je de optie niet selecteren. In dit artikel ontdek je waar ondertitels vandaan komen, hoe je ze op elk apparaat inschakelt, hoe je de taal kiest, hoe je de letters beter leesbaar maakt en wat je kunt doen als ze er niet zijn. Kijk je vooral naar Nederlandse programma’s? Op onze pagina Nederlandse zenders vind je NPO, RTL, SBS en de regionale omroepen netjes op een rij, met tv-gids.
De verschillende soorten ondertitels
Niet elke ondertitel werkt hetzelfde. De bron bepaalt wat je er zelf mee kunt doen:
- Via de zender: bij gewone, lineaire tv sturen veel zenders hun ondertitels mee als losse laag, af en toe nog afkomstig uit teletekst. Je ziet ze pas als je ze zelf inschakelt.
- Onderdeel van de film of serie: bij on demand kan een video één of meerdere ondertitelsporen hebben, elk in een andere taal.
- Apart bestand: een aantal spelers kan een extern bestand inladen, meestal een SRT-bestand, dat je er zelf bij zet.
- Ingebrand: de tekst zit vast in het beeld, bijvoorbeeld bij bepaalde films in de originele taal of bij een korte scène in een vreemde taal. Uitschakelen of groter maken is dan onmogelijk.
Je kunt alleen ondertitels aanpassen die je ook zelf kunt in- en uitschakelen. Benieuwd naar de achtergrond en de techniek achter elk type? Het Wikipedia-artikel over ondertiteling vertelt er alles over.
Geen ondertitels bij IPTV? Dit is de reden
Dit is veruit de vraag die we het meest horen, en meestal heb je helemaal niets verkeerd ingesteld. Bij live tv moet de ondertitellaag alle technische stappen doorstaan voordat hij in je app terechtkomt. Hoe de stream onderweg wordt verwerkt, bepaalt of de laag heel blijft, wegvalt of binnenkomt in een vorm die je speler niet begrijpt. Dit zijn de meest voorkomende oorzaken:
- in de stream die bij jou binnenkomt, zit simpelweg geen ondertitellaag;
- de laag is er wel, maar in een formaat dat je speler niet ondersteunt, bijvoorbeeld teletekst of afbeeldingen;
- het programma heeft zelf geen ondertiteling, en dat kan per uitzending wisselen, zelfs op één en dezelfde zender;
- de film on demand is enkel met geluid geleverd, zonder tekstlaag.
Onthoud vooral dit: of je ondertitels ziet, wordt bepaald door de combinatie van zender, programma en app. Weegt dat voor jou zwaar? Probeer ons volledige IPTV-abonnement dan rustig uit op je eigen toestel en met de zenders die je echt bekijkt; daarvoor geldt op je eerste aankoop de 30 dagen niet-goed-geld-terug-garantie.
Ondertitels inschakelen terwijl je kijkt
Waar de optie precies zit, verschilt per app en per apparaat, en menu’s krijgen regelmatig een nieuw jasje. Gelukkig is de werkwijze vrijwel altijd gelijk:
- Zet de zender of de film aan.
- Roep de afspeelopties op; afhankelijk van je afstandsbediening met de middelste knop, de menuknop of door omlaag te vegen.
- Kijk uit naar een symbool met een tekstwolkje, de letters “CC” of het woord “Ondertiteling”.
- Selecteer het gewenste spoor. Zie je er twee in dezelfde taal, dan is er doorgaans één bedoeld voor doven en slechthorenden.
- Komt er nog altijd geen tekst in beeld? Kies eerst een ander spoor of een ander programma voordat je een storing vermoedt.
Sommige spelers vergeten je keuze zodra je van zender wisselt, waardoor je het na elke zap opnieuw moet doen. Stel daarom een voorkeurstaal in (hieronder lees je hoe), zodat je niet de hele avond in menu’s zit.
Op Apple TV
Gebruikt een app de ingebouwde videospeler van het systeem, dan staan de ondertitelsporen tussen de knoppen van de speler. Het uiterlijk stel je in via Toegankelijkheid in de instellingen van tvOS. Hoe je de Apple TV zelf inricht, lees je in onze gids over IPTV op Apple TV.
Op Fire TV en Android TV
Heel wat IPTV-apps hebben een eigen ondertitelmenu. Je opent het via de knop met de drie liggende streepjes, of door de middelste knop even vast te houden. De algemene opmaak kies je in de toegankelijkheidsinstellingen van het systeem, al neemt niet iedere app die over. Waar de belangrijkste instellingen zitten, laten we zien in ons artikel over de Fire TV Stick.
Op je smart-tv
Begin altijd in het menu van de IPTV-app zelf. De ondertitelinstellingen van je televisie zijn in de eerste plaats bedoeld voor de eigen bronnen van de tv en werken vaak niet in apps die je er later op hebt gezet.
De taal van je ondertitels instellen
Soms zie je in het menu geen naam van een taal, maar een afkorting van drie letters: “dut” of “nld” staat voor Nederlands, “eng” voor Engels, “ger” of “deu” voor Duits en “fre” of “fra” voor Frans. Veel spelers laten je een voorkeurstaal kiezen, die vanzelf wordt ingeschakeld als hij beschikbaar is. Veelgebruikte instellingen:
- Engels of Duits: een leuke manier om je taalvaardigheid op te frissen bij een Britse of Duitse zender.
- Standaard Nederlands: de makkelijkste optie, vooral bij Engelstalige series en buitenlandse films in de originele taal.
- Gedeeltelijke sporen: bepaalde sporen geven alleen tekst bij de passages in een andere taal van een nagesynchroniseerde film. Verschijnt de ondertiteling maar heel af en toe, dan heb je waarschijnlijk zo’n spoor gekozen.
Voor een film in de originele taal met Nederlandse ondertitels regel je twee zaken: zet het audiospoor op de oorspronkelijke taal en de ondertiteling op Nederlands. Krijg je toch de gedubde versie te horen? Kies dan een ander audiospoor, in datzelfde menu of op het tabblad ernaast.
Wonen jullie als gezin in het buitenland, dan helpt ondertiteling ook om de schooltaal en de thuistaal met elkaar te verbinden. Meer ideeën voor tweetalige gezinnen staan in ons artikel over Nederlandse tv kijken in het buitenland.
Goed leesbare ondertitels: formaat, kleur en contrast
Letters die op je smartphone perfect te lezen zijn, worden op een groot scherm op drie meter afstand minuscuul. Kan het in de app of in het systeem, stel dan het volgende bij:
| Optie | Wat het doet | Ons advies |
|---|---|---|
| Tekstkleur | Zorgt voor contrast met het beeld | Wit of geel is bijna altijd de beste keuze |
| Tekstgrootte | Makkelijk leesbaar vanaf de bank | Knijp je je ogen samen? Kies dan een maatje groter |
| Rand of schaduw | Laat de tekst afsteken tegen het beeld | Prima als je geen achtergrondvlak wilt |
| Achtergrond | Leesbaar bij heldere beelden | Kies een donker, half transparant vlak |
| Positie op het scherm | Houdt scorebalken en tekstbalken vrij | Deze optie heeft niet elke speler |
Probeer je instellingen eerst uit op een erg licht beeld, zoals een schaatswedstrijd in een fel verlichte hal, en daarna op een nachtscène. Zonder achtergrond verdwijnt witte tekst tegen het witte ijs; een discreet achtergrondvlak verhelpt dat en valt in donkere scènes amper op. Kijk je met het hele gezin, richt je dan op degene die de ondertitels het hardst nodig heeft: een iets te grote letter is minder hinderlijk dan tekst die niemand kan ontcijferen.
Ondertitels voor doven en slechthorenden
Dit type ondertiteling toont meer dan wat er gezegd wordt. Belangrijke geluiden en muziek worden ook omschreven, en je ziet wie er spreekt als die persoon buiten beeld is. Een aantal zenders, zoals in Frankrijk, geeft die verschillen bovendien met kleuren aan.
De NPO ondertitelt in Nederland een groot deel van de programma’s voor doven en slechthorenden; op je televisie schakel je die in via teletekstpagina 888. Ook in de speler op npo.nl kun je bij heel wat programma’s ondertitels aanzetten, een snelle manier om te zien of een NPO-uitzending ondertiteld wordt.
Bij live programma’s ontstaat deze ondertiteling op het moment zelf, via snelschrift of via een ondertitelaar die de tekst inspreekt voor spraakherkenning. Loopt de tekst een paar tellen achter of staat er af en toe een tikfout in, dan is dat volkomen gewoon en ligt het niet aan jouw apparaat. Haal het ook niet door elkaar met audiodescriptie voor blinden en slechtzienden: dat is een aanvullend geluidsspoor, dat je bij de audiosporen vindt en dus niet tussen de ondertitels.
Ondertitels lopen niet gelijk of zijn onleesbaar?
Problemen met de timing komen vooral voor bij films en series, en zeker als je zelf een extern bestand toevoegt. Ieder probleem heeft een eigen oorzaak:
- Vreemde tekens in plaats van é of ë: het bestand gebruikt een afwijkende tekencodering; stel in de speler UTF-8 in, als die optie er is.
- Constant evenveel te vroeg of te laat: verschuif de timing in de speler, in kleine stapjes van enkele tienden van een seconde.
- Spoor geselecteerd, maar geen tekst: je speler kan het formaat niet lezen; probeer een ander spoor of een andere speler.
- Afwijking die tijdens de film steeds groter wordt: het bestand is gemaakt voor een andere versie met een andere beeldfrequentie; zoek een passend bestand in plaats van eindeloos te schuiven.
Op je computer kun je met VLC de timing heel precies verschuiven en een ondertitelbestand naast de video openen. Zo achterhaal je waar het misgaat voordat je het op de televisie oplost.
Vaak gestelde vragen
Kun je ondertitels in twee talen tegelijk zien?
Doorgaans niet, want de meeste spelers laten maar één spoor tegelijk zien. Ben je een taal aan het leren, wissel dan per aflevering van spoor.
Waarom heeft een zender ergens anders wel ondertitels, maar in mijn IPTV-app niet?
Dan is de ondertitellaag onderweg kwijtgeraakt of komt hij binnen in een vorm die je speler niet aankan. Heb je een tweede speler, test die dan; lukt het daar evenmin, dan wordt de zender gewoon zonder ondertitels doorgestuurd.
Hoe schakel ik ondertitels uit die telkens weer opduiken?
Bij ingebrande tekst gaat dat jammer genoeg niet. Is het een apart spoor, kijk dan naar twee instellingen: de voorkeurstaal in je speler en de optie om altijd ondertiteling te tonen in de toegankelijkheidsinstellingen van je toestel.
Gebruiken ondertitels extra bandbreedte?
Nauwelijks. Het gaat om tekst of kleine afbeeldingen, en dat valt in het niet bij de videostream. Je merkt er in de vloeiendheid van je beeld eigenlijk niets van.
Hoe zie ik welke zenders ondertiteling bieden?
Het volledige zenderaanbod staat in de zenderlijst. Zoek je favoriete zenders op en probeer ze bij verschillende programma’s uit, want of er ondertitels zijn, verschilt per uitzending. De tv-gids meldt het soms, maar zeker niet altijd; hoe je die symbolen interpreteert, lees je in ons artikel over de tv-gids (EPG).
Samengevat
Je ondertitels goed afstellen is helemaal niet moeilijk: begrijp waar ze vandaan komen, vind het juiste menu in je speler, kies een voorkeurstaal en pas formaat en achtergrond aan op de afstand tot je scherm. Niet alles heb je zelf in de hand: welke ondertitels er zijn, hangt af van zender en programma, en bij live tv hoort een kleine vertraging er nu eenmaal bij. Met deze tips ben je voortaan niet meer elke avond tien minuten op zoek naar de juiste knop, of je nu live tv, sport, een film of een serie aanzet. Zo haal je het maximale uit je IPTV Dutch-ervaring.
